Dubrovnik

Dubrovnik

Dubrovnik je jedna od nekoliko najprestižnijih, najlepših i najinteresantnijih turističkih destinacija ovog dela sveta ali i planete uopšte. Baš iz tog razloga bilo bi šteta ne obići ga bar jedanput u životu a naročito ako se u obzir uzme činjenica da se nalazi baš u našem regionu. Ovo nije prvi put da se nalazim u biseru Jadrana, ali je prvi put da sam došao svojim automobilom. Zamerka koju sam dobio za način putovanja (“Šta ćeš, kako smeš kolima u Dubrovnik?”) pokazaće se neispravnom.

Do Dubrovnika sam išao preko Crne Gore i GP Debeli Brijeg – Karasovići. Pre samog prelaska ove granične tačke svratio sam do poluostrva Prevlaka, gde sam dočekao svitanje i napravio nekoliko fotografija vrata Boke Kotorske.

Dubrovnik je danas centar Dubrovačko-neretvanske županije i najveći grad ovog dela Hrvatske. Nema sumnje da je najveći kulturno-istorijski i turistički centar čitave Dalmacije. Broji, prema popisu iz 2011. godine nešto više od 28.000 stanovnika.

Istorija Dubrovnika

Osnivanje grada

Istočni Jadran bio je naseljen još početkom neolita, a najbliža okolina Dubrovnika, uključujući i same litice Raguze, su bile naseljene tokom bronzanog i gvozdenog doba. Tokom starog veka, centar regije se nalazio u današnjem Cavtatu, koji je nosio latinizovano ilirsko ime Epidaur („iza šume”). Grad se pod ovim imenom prvi put pominje 47. godine pne.

Stara tradicija, koju sredinom X veka, spominje vizantijski car Konstantin Porfirogenit kaže da su Dubrovnik osnovale izbeglice iz rimskog grada Epidaura pošto su ga početkom VII veka uništili Sloveni i Avari.

Nakon razaranja Epidaura (od strane Slovena i Avara) početkom VII veka u podnožje već postojećeg rimskog utvrđenja stižu romanske izbeglice koje osnivaju novi grad, a u njihovom zaleđu naseljavaju se srpska plemena Zahumljani, Travunjani i Konavljani. Vremenom, ova srpska plemena naseljavaju i obalu, a uz taj izbeglički grad osnivaju i svoje naselje koje po dubokoj hrastovoj šumi nazivaju Dubrava. S druge strane, romansko stanovništvo svoje naselje naziva po litici (latinski: Laus), koje će nizom fonetskih promena kasnije dobiti italijansko ime Raguzijum / Raguza (Ragusium / Ragusa), koje je prvi put pomenuo anonimni kosmograf iz Ravene oko 667. godine. Uski močvarni kanal koji je delio liticu od kopna i ujedno ova dva naselja, nasut je tokom X i XI veka, a kompletno naseljeno područje opasano je zidinama. Ovim je grad ujedinjen.

Vizantijska i mletačka vlast

Od svog osnivanja, pa sve do XII veka, Dubrovnik je ulazio u sastav Vizantijskog carstva. Međutim, bez obzira na romansku vlastelu, srpska većina je asimilovala malobrojnu romansku zajednicu, pa je za grad prevagnulo srpsko ime Dubrovnik (nasuprot romanskom Raguza). Za to vreme, grad se širi i dobija određenu autonomiju (svog biskupa).

Početkom XI veka, dubrovačke lađe bile su prepoznatljive širom Mediterana, a Dubrovčani poznati kao vešti moreplovci i trgovci, koji sklapaju trgovačke ugovore sa mnogim gradovima i kneževinama. Dubrovnik je 1186. sklopio mir sa Stefanom Nemanjom i bratom mu humskim knezom Miroslavom, a nešto kasnije i čuveni trgovački ugovor s bosanskim banom Kulinom. Dubrovačke lađe često moraju da grad brane od raznih osvajača: Samuilo (992), Arapi (1028—1034), Normani. Ali i da ratuje za tuđe interese (Normani od 1081. do 1085).

Nakon pada Carigrada 1204. godine, u ruke krstaša, Dubrovčani su bili prinuđeno da od 1205. priznaju vrhovnu vlast Venecije, pod čijom vlašću ostaju sve do 1358. godine. Za ovo vreme, Dubrovčani dižu tri bezuspešne bune, ali se mletačke vlasti nisu uspeli osloboditi. Godine 1295. u Dubrovniku se desio veliki požar, koji je uništio celo predgrađe Dubravu i veliki deo grada Raguzum (Ragusium). Zbog toga, oba naselja su se spojila u jedno i više se nisu smele graditi drvene kuće.

Zahvaljujući jačanju Srpske kraljevine, a kasnije i carstva, Dubrovnik se teritorijalno proširio na Lastovo, Pelješac sa Stonom, Mljet i celo Konavlje. Srpski car Dušan je 10. aprila 1357. godine poklonio ostrvo Mljet sa pravoslavnim manastirom Presvete Bogorodice. Svoj najveći vrhunac, Republika je dostigla tokom XIV i XV veka zahvaljujući trgovačkim privilegijama unutar Srpskog carstva, a kasnije i njegovih naslednica, gde su se Dubrovčani bavili zakupljivanjem trgova, rudnika i carina od lokalnih vladara, čime su dodatno povećavali svoje prihode. U doba svog najvećeg obima, republika je zahvatala prostor od Pelješca do Prevlake sa delovima Konavla i Popovog polja.

Uopšte, Dubrovnik je zbog granica i svoje trgovine imao dosta neprilika sa svojim susedima. Dolaskom na vlast cara Dušana, grad uživa privilegije u carstvu, ali plaća i godišnji „srpski danak“ od 2.000 perpera.

Život u srednjevekovnom Dubrovniku

Stanovništvo Dubrovnika u ovom periodu bilo je šaroliko i u etničkom i u ekonomskom smislu. Osnovna podela bila je na: bogatu romanizovanu vlastelu — patricije i brojno gradsko slovenizirano stanovništvo: zanatlija, trgovaca, vojnika, brodske posade i pisara — pučane. Proces slavizacije dubrovačkih Romana tekao je postepeno. Vlastela se dugo opirala slovenizaciji i uticaju pučana, ali je vremenom popuštala, pa su tokom XIII i XIV veka dozvoljeni mešoviti brakovi, a od XV i XVI veka jezik je zamenjen srpskim, nazivajući ga i „linga seruiana“ tako da su „još samo neki starci“ govorili starim dubrovačkim jezikom.

Ograničen u prirodnim resursima, Dubrovnik je svoju egzistenciju pronašao u pomorstvu i trgovini. Dubrovačka luka postala je glavna izvozna i uvozna tačka balkanske trgovine i „vrata Balkana“. Dubrovačko pomorstvo najveći stepen razvoja doživljava u XV i XVI veku, kada Dubrovačka mornarica broji oko 200 brodova. Tada Dubrovčani vrše prevoz i trgovina po celom Sredozemlju, od maloazijskih i afričkih obala do atlantskih obala.

Saobraćajnim vezema i trgovačkim odnosima Dubrovnik je bio u stalnom kontaktu sa evropskim zemljama, a posebno sa italijanskim lukama i gradovima. Na taj način on prati kulturni život i dostignuća u nauci i umetnosti i brzo ih prihvata. Organizovana je nastava u osnovnim školama, a visoko obrazovanje je bilo na znatnom nivou.

Dubrovačka književnost doseže najviše domete književnosti humanizma i renesanse među Južnim Slovenima. Mnoga dala Dubrovčana pisana su na latinskom, ali je značajnija književnost ona napisana na srpskom narodnom jeziku koja započinje u XV veku i produžava se sve do pada Republike, a čiji su prestavnici Marin Držić i Ivan Gundulić.

Dubrovačka republika

Nakon rata Ugara i Mlečana zbog Zadra, Mlečani su Dubrovnik 1358. ustupili Ugarskoj. Dužnost Dubrovnika bila je da Ugarskoj plaća godišnji danak (500 dukata) i da u svečane dane ističe njenu zastavu, ali kralj Ugarske se nije mešao u njihove unutrašnje poslove, što je gradu davalo potpunu nezavisnost. U to vreme Dubrovnik doživljava najveći ekonomski razvoj, ali sa susedima vodi brojne ratove protiv: trebinjskih vladara Stefana Vojislava i Nikole Altomanovića, te bosanskih vojvoda Radosavom Pavlovićem i hercegom Stefanom Vukčićem Kosačom. To su bili poslednji ratovi, koje je Dubrovnik uopšte vodio. Turci su 1466. osvojili Hercegovinu, ali su zastali pred dubrovačkim granicama, jer su Dubrovčani već bili sebi osigurali zaštitu turskih sultana.

Posle Kosovske bitke Dubrovnik je stupio u odnose s Turcima, te je 1397. dobio ferman sultana Bajazita, da sme slobodno trgovati po celom Turskom carstvu. Posle pada Srbije 1459. Dubrovnik se obavezao, da će plaćati sultanu godišnji harač za slobodu trgovanja po Turskoj. Taj je harač u početku iznosio 1.500 zlatnih dukata, da bi vremenom bio povećan na 12.500, te je tako ostalo sve do Srpskog ustanka 1804. godine.

U svemu drugom Dubrovnik je bio nezavisan, ali kako Osmanlije Dubrovačkoj republici daju posebna prava u trgovanju, to dubrovačku trgovinu još više veže za Osmansko carstvo. Dubrovčani su imali privilegiju snabdevati osmanske kolonije, a i sami su imali svoje kolonije u brojnim gradovima Balkana, Italije i Bliskog istoka. Dubrovački trgovački brodovi mogli su slobodno uploviti u Crno more, što je bilo zabranjeno svim neosmanskim brodovima. Plaćali su neke obaveze manje od drugih trgovaca, a Dubrovnik je istovremeno uživao osmansku diplomatsku podršku u trgovini s Mlečanima.

Za gotovo 300 godina turskog vazalstva, Dubrovnik se najbolje razvijao u toku mira, vešto održavajući neutralnost u ratovima između Turaka i hrišćana. Ali je opet bio u velikoj opasnosti za vreme ratova Mletačke republike sa Turskom, jer je ona bila najveći dubrovački konkurent i neprijatelj. Zato se Dubrovnik 1684. vraća pod okrilje nemačkog cara i ugarskog kralja. Ipak, otkriće Amerike i novih trgovačkih pomorskih puteva oko Afrike, odnelo je prevagu u trgovini sa Sredozemnog mora na obale Atlantskog okeana. Političko i ekonomsko propadanje Turske tokom XVII veka donelo je takođe, nazadovanje dubrovačke trgovine, a prelomni trenutak je bio zemljotres, koji se dogodio 6. aprila 1667. godine i porušio pola grada i od kog se Dubrovnik više nikada nije oporavio.

U Zagrebu je 1765. godine osnovan konzulat Dubrovačke republike za celu Hrvatsku.

Nakon sloma Mletačke republike 1797. dalmatinski obalni pojas dolaze pod jurisdikciju Habzburške monarhije. Kad je Austrija 1806. predala Dalmaciju i Boku Napoleonu, pod francusku vlast pao je i Dubrovnik. Francuska vlast u Dubrovniku traje između 27. maja 1806. godine do 15. februara 1814. godine. Francuzi 1808. ukidaju Republiku i grad pripajaju francuskoj Iliriji.

Dubrovnik u Austrijskom carstvu

Nakon poraza Napoleonove Francuske, odlukom Bečkog kongresa 1815. godine, teritorija nekadašnje Dubrovačke republike je pripojena Austrijskom carstvu. U sastavu ove carevine Dubrovnik sa okolinom ostaje sve do njenog raspada 1918. godine.

Dubrovnik je 1838. godine grad, bivša prestonica Dubrovačke republike. Sastoji se iz grada i dva pregrađa, Ploče i Pile. U gradu sa varošima je ukupno 5540 žitelja, i tu se nalazi vlast, sud i druge institucije, pri čemu je znamenta zgrada bivše Republike. Pristanište je tesno, pa se glavnina prometa odvija u većem i bezbednijem pristaništu u Gružu (Gravosa), gde veliki brodovi pristaju. Pored više katoličkih i dve pravoslavne crkve, tu i Jevreji imaju sinagogu.

Tokom ovog perioda u gradu je ponovo uveden italijanski kao službeni jezik, pa se kao reakcija javlja podrška najpre ilirskom, a kasnije i srpskom katoličkom pokretu, koji predvode Medo Pucić, Matija Ban, Ivan Stojanović, Ivan August Kaznačić i drugi. Nakon Revolucije 1848. godine, bojeći se narastajućeg srpskog nacionalizma na ovim prostorima, Austrougarska podstiče hrvatsku nacionalnu ideologiju u Dubrovniku, što će vek kasnije dovesti do etničke prekompozicije u gradu. Dubrovnik je prvi dalmatinski grad u kome je 1867. pobedila srpska „narodna“ stranka i koja je sa autonomaškim strankama vladala do izbijanja Prvog svetskog rata.

Grad je sve do kraja 19. veka bio neosvetljen, pa je već 1895. Frano Gondola (Gundulić), tadašnji opštinski načelnik, doneo odluku o uvođenju električne rasvete. Dana 1. juna 1901. na Stradunu je zasijala prva električna sijalica.

Pred Prvi svetski rad Dubrovnik je doživeo neshvatljivu eskalaciju mržnje i nasilja. Povodom atentata na Franca Ferdinanda i njegovu supruga u gradu su priređene od strane Hrvata “manifestacije”. Od tužnog skupa tobožnjeg “ucveljenog pučanstva” postale su kako reporter navodi – “demonstracije protiv Srba”. Divni Dubrovnik je postao jedna pozornica sramotnih dešavanja između dva bratska naroda. Hrvatski list iz Zagreba je 14. jula 1914. godine snimio fotoreportažu te histerije, kao dramu u nekoliko činova. Šovinistička rulja se usmerila na prostorije “Srpskog gimnastičkog društva ‘Dušan Silni'”, da bi se obračunala sa svim što ih podseća na Srbe. Svaki snimak je bio destruktivni čin: rulja okružuje zgradu i demolira je; skida se natpis sa nje; baca u more gimnastičke sprave; potapa društveni čamac. Sve to prati vika i uzvici mržnje i besa.

Dubrovnik u Jugoslaviji

Pred kraj Prvog svetskog rata, u grad su stigli prvi odredi srpske vojske, nakon čega će Dubrovnik biti priključen novoformiranoj jugoslovenskoj državi u kojoj će ostati sve do njenog raspada 1991—1992. godine. Za svo ovo vreme, Dubrovnik je važio kao najpoznatije turističko odredište Jugoslavije.

Za vreme Kraljevine Jugoslavije, Dubrovnik je pripadao Zetskoj banovini, a u grad doseljavaju mnogi stanovnici iz Dalmacije, Hercegovine i Boke Kotorske, ali i ruski emigranti. Dešavaju se i nacionalistički sukobi katoličkih Srba i Hrvata, a nakon Sporazumom Cvetković-Maček, kojom je ustanovljena nova jedinica, Banovina Hrvatska, a njoj priključen Dubrovnik, prevagu odnose hrvatski nacionalisti.

Dubrovnik u Drugom svetskom ratu

U Dubrovniku i okolini pak, tek 1. jula 1941. godine prolivena je srpska krv. Toga dana ustaše su iz Dubrovačkog zatvora odveli 9 Srba, među kojima su bili jerej Vasil Kovačina, paroh iz Metkovića i Marko Popović učitelj. Među onima bili su i jedan hrvat i jedan musliman. Sutradan 2. jula, sve su ih poubijali na Rudinama kod Stona. Prethodno su ih međusobno vezali žicom i „ubili su ih krampama, lopatama, čekićima. Lomili su im ruke, noge, rebra, vilice i druge delove tela. Tako su mučeničkom smrću završili svoje živote“. Govorilo se da su alat, kojima su ubijali, uzeli od mesnog rimokatoličkog sveštenika dume Ive Dragićevića.

Jedna grupa omladinaca – većinom velikoškolaca iz Dubrovnika i okoline, otišla je u Trebinje i prvoga jula poubijala veći broj viđenijih Srba u mestu i okolini.

„Prvoga jula u šest sati izjutra“ kaže prota Popović „odjeknuli su prvi pucnji i vreli meci ubili su na kućnjem pragu Vasa Babića, Vlada N. Popovića, Miloša Brkovića, Vlastimira Palikuću, Gavrila Kovačevića, Radovana Lečića, Šćepa Đurića, Dušana Nogulića, i Iliju Babića.

Tokom Drugog svetskog rata, grad Dubrovnik sa Pelješcem je bio pod kontrolom NDH, a ustaškim jedinicama komanduje Ivo Rojnica. Na širem prostoru oko Dubrovnika, značajno deluje Dubrovačka brigada Jugoslovenske vojske u otadžbini, sastavljena dobrim delom od Srba katolika. Krajem 1944. partizanske snage koriste povoljan trenutak i zauzimaju Dubrovnik sa okolinom. Ulaskom u grad, vrše odmazdu nad svim „sumnjivim elementima“ streljajući nekoliko stotina Dubrovčana.

U socijalističkoj Jugoslaviji ovaj grad postaje deo Narodne/Socijalističke Republike Hrvatske, a nove vlasti nakon 1945. doseljavaju nekoliko hiljada kolonista iz ruralnih delova zapadne Hercegovine kako bi „proletizirale grad“, jer je Dubrovnik važio za „buržujsko leglo“. Nakon Hrvatskog proljeća, ovo doseljavanje postaje organizovanije i masovnije, što značajno menja demografsku sliku opštine. To izaziva sukob starosedelaca i kolonista, koji postaje znatno vidljiviji početkom 90ih. Godine 1979. teritorija Starog grada je uključena u Listu svetske baštine UNESCO-a kao grad muzej i najznačajnija turistička atrakcija u Jugoslaviji.

Godine 1990. Republika Hrvatska se proglašava naslednicom SR Hrvatske, a sledeće godine proglašava i nezavisnost od Jugoslavije. Federalne vlasti ne priznaju ovu odluku i zadržavaju jedinice Jugoslovenske narodne armije (JNA) na delu njene teritorije, uključujući i jedan deo Dubrovačke opštine.

Dubrovnik u poslednjem ratu

Dolaskom novih vlasti na čelo SR Hrvatske, oni do decembra 1990. menjaju ustav, ime i simbole države, a do maja 1991. formiraju i nezakonitu armiju od 90.000 nauružanih pripadnika nazvanu Zbor narodne garde. Kako Dubrovnik pre rata nije imao vojnih objekata, pripadnici ZNG su smešteni u nekim hotelima.

Sredinom septembra 1991. hrvatska paravojska otpočinje organizovane napade na sve kasarne JNA, a zatim i blokadu luka Jugoslovenske ratne mornarice. JNA napušta Korčulu i Vis, ali zbog borbenih provokacija hrvatskih snaga na prostor BiH iz pravca Dubrovnika, u oktobru se vraća i brzo zauzima teritoriju od Prevlake do Dubrovnika, uključujući i Kupare.

Neki zapadnoevropski mediji izveštavaju o varvarskom razaranju grada od strane JNA, za šta njihove vlade optužuju Srbiju i Crnu Goru za rat. Jugoslovenska strana u novembru prekida ofanzivu i povlači vojsku severno od Dubrovnika u trebinjsku opštinu.

U novembru se u Cavtatu okuplja Pokret za autonomiju Dubrovnika i obnavljaju Dubrovačku republiku. Na skupu se uspostavljaju i privremeni organi vlasti, a predvodi ih Aleksandar Aco Apolonio. Cilj Pokreta bio je odvajanje Opštine od Hrvatske, međunarodna zaštita i međunarodno priznanje buduće države, te kasnije, njen ulazak u sastav neke nove, buduće jugoslovenske federacije. 5. decembra viceadmiral JNA Miodrag Jokić pristaje na prekid vatre u Dubrovniku, kao i na ublažavanje pomorske blokade grada a 6. decembra granatiran je Stari grad.

Početkom aprila, JNA povlači svoje jedinice sa Dubrovačkog ratišta, a sa ovim povlačenjem, raspušta se i samoproglašena Republika, i u izbeglištvo zajedno sa vojskom se povlači preko 15.000 civila. Hrvatske snage koriste ovo povlačenje, te kasnije iz pravca Dubrovnika izvode brojne ofanzive na srpska sela u istočnoj Hercegovini.

Na celokupnom području bivše opštine Dubrovnik, od Prevlake do Pelješca, od ukupno 27.633 kuće i stana oštećeno je njih 13.900. Od tog broja u najtežu kategoriju oštećenja uvršten je 2.071 stambeni objekat, koji je spaljen ili u potpunosti uništen. Potpuno su opljačkani, spaljeni i uništeni objekti „Dubrovačkih podruma”, Aerodromi u Čilipima, Luke Gruž, ACI marine u Komolcu, hotelima u Platu, Mlinima i Srebrenom, hotelu “Libertas”, “Belveder”, “Imperial”, hotelima HTC “Dubrava Babin kuk”, hotelu “Admiral“ u Slanom i brojnim drugim.

Obilazak Dubrovnika

S obzirom da je parking u centru Dubrovnika jako skup (6,5 EUR/1h), došao sam u grad jako rano, već oko 6 sati izjutra. Plan je bio da auto parkiram iza prodavnice Maxi Konzum (ul. Vladimira Nazora, ulaz od INA pumpe) jer se isti tu ne plaća. Iako sam došao dosta rano, imao sam još samo 4 slobodna parking mesta! Pešaka je stari grad udaljen desetak minuta nizbrdo, što ne predstavlja problem.

Glavni cilj ranog dolaska u Dubrovnik, pored nalaženja besplatnog parkinga, bio je i izbegavanje gomile turista u starom gradu koji ovde dolaze autobusima i kruzerima. Podatak koji nisam znao je da se u starom gradu rano ujutru dostavlja roba i iznosi đubre, pa sam umesto reke turista imao reke kamiona i dostavnih vozila.  Ipak, stigao sam da obiđem dosta atrakcija koje sam planirao.

Stradun, detalj

Razgledanje grada započinjem već od stare gradske luke koja se nalazi nadomak „nulte tačke“ tj. centra starog grada. Da biste se našli na Stradunu ili na glavnom gradskom trgu dovoljno je proći kroz istočnu gradsku kapiju. Ipak, dok još niste zakoračili u stari grad obratite pažnju na samu gradsku luku i način na koji je rešena njena bezbednost kao i bezbednost grada, što je kroz istoriju bilo od ključne važnosti. Jugoistočnom stranom gradske luke dominira kula-tvrđava sv. Ivan od Mula, a njen pandan na severnoj strani je kula Revelin. Iako verovatno ni jedan neprijateljski brod ne bi „preživeo“ topovsku đulad sa Revelina i Mula, za svaki slučaj tu su i „Kaše“ tj. veštačka barijera (lukobran)  koja sužava ulaz u gradsku luku i između koje su ka pomenutim kulama razapinjane verige tj. lanci koji su onemogućavali prolaz neprijateljskih brodova.

Današnji izgled kule Mulo datira iz XVI veka. U njenim prostorima smestio se Pomorski muzej, koji čuva i izlaže predmete, slike i dokumenta vezana uz jednu od istorijski najvažnijih delatnosti grada Dubrovnika. U prizemlju kule smešten je veliki Akvarijum koga zaista vredi posetiti.

Po prolasku kroz gradsku kapiju naći ćete se na glavnom gradskom trgu Pojana Luža, čijim centralnim delom dominira Orlandov stup. Orlandov stup je visok kameni obelisk na kojm se viori zastava. U samom obelisku je je uklesan lik legendarnog srednjevekovnog viteza Orlanda (Rolanda) u oklopu, s mačem i štitom. Zanimljivo je da je dužina lakta na njegovoj desnoj ruci uzeta kao zvanična mera za dužinu, tzv. „dubrovački lakat“, koja iznosi 51,2 cm.

Trg Luža i crkva Svetog Spasa

Po obilasku Trga Luža došao sam do ulice Od Puča, gde sam posetio Srpsku pravoslavnu crkvu Svetog Blagoviještenja. S obzirom da sam u Dubrovniku na Petrovdan, dan koji slavi Svetog Petra i Pavla (moj imendan), slušao sam svetu liturgiju. Zaintrigirao me je broj Srba koji se našao u crk

Gradski zvonik izgrađen je 1444. Godine i visok  je 31m. Na njemu se nalazi metalni sat, skazaljka mesečevih mena, i dve bronzane figure, čuveni „zelenci“, koje otkucavaju sate. Na zvoniku visi i veliko zvono iz 1956. godine. Zanimljivo je da je ovo drugi, reizgrađeni zvonik, identičan svom prethodniku koji je srušen 1929. Godine nakon što se u velikom zemljotresu prilično nakrivio i predstavljao opasnost po bezbednost.

Nedaleko od Straduna i trga Luža, od Gundulićeve poljane prostiru se široke stepenice koje vode ka Dubrovačkoj gimnaziji i jezuitskoj crkvi Svetog Ignacija.

Od gorepomenute crkve vode uske stepenice prema najjužnijem delu Dubrovačkih zidina. Ulice su živopisne, i to je uglavnom rezidencijalni deo starog grada.

Svakako najpoznatija Dubrovačka ulica je Stradun (Pjaca). Ona vodi od istočne do zapadne kapije grada i na njoj se nalaze najpoznatije građevine starog grada. Zanimljiva je priča o nastanku Straduna: naime, Dubrovnik se nekada nalazio na ostrvu koje se nalazilo blizu obale. Kasnije je nasipanjem spojeno sa obalom a na tom mestu nastao je Stradun što se može uočiti i po njegovoj širini u odnosu na znatno starije uske ulice kojima sam do malopre šetao. Međutim, pre današnjeg Straduna, ovde je postojao raniji koga je uništio zemljotres. Bila je to veličanstvena ulica sa raskošnim palatama, znatno raskošnijim od današnjih koje su podignute „na brzinu“ ali po regulacionom planu te su stoga sve slične, iste visine i jednakih fasada sa sličnim rasporedom prozora i sa po nekoliko „dućana“ u prizemlju što naglašava trgovački karakter ove ulice i samog grada-republike Dubrovnika.

Knežev dvor i Dubrovačka katedrala nalaze se u velikoj blizini glavne ulice starog grada – Straduna. Knežev dvor je bio sedište vlade Dubrovačke republike i njenog vladara. Izgrađen je u gotskom stilu prema projektu graditelja dubrovačkog vodovoda Napolitanca Onofria della Cava, na mestu zamka iz XII ili XIII veka. Zamak prethodnik je uništen u eksploziji baruta 1435. godine. Novi tj. ovaj Knežev dvor je prilično stradao i u razornom zemljotresu 1667. godine ali je obnovljen.

Knežev dvor

Ukoliko poželite da uđete u Knežev dvor, moguće je, kao posetilac Istorijskog odeljenja Dubrovačkog muzeja u kome je izložena ambijentalna postavka. Atrijum dvora služi kao najlepša koncertna sala u Dubrovniku.
Ovde, uz sam dvor nalazi se i “Gradska vijećnica” u kojoj se danas nalazi i pozorište “Marin Držić”. U “Palaču velikog vijeća” ulazi se iz Kneževog dvora, kroz vrata nad kojima stoji natpis: “OBLITI PRIVATORUM PUBLICA CURATE” (“Zaboravite privatne i bavite se državnim poslovima”).

Prostor pred Dvorom se završava masivnom Stolnom crkvom sa izdignutom kupolom. Ova katedrala je kao i ostale građevine prošla kroz razne faze razvoja. U Dubrovniku je podignuto više malih crkava od njih su ostale samo ruševine. U ranom 12. veku gradnja nove katedrale se znatno isticala u pogledu gradnje ovih crkava svojim sjajem i značajem. Ona je bila jedna od najlepših crkava svoga vremena. Oltari i stubovi su bili obloženi mermerom. Stara skupocena crkva je srušena u zemljotresu 1667. godine pa je na njenom mestu podignuta barokna crkva. Unutrašnjost ove crkve nije takva kakva je bila kod stare crkve. Na glavnom oltaru se nalazi slika „Gospinog uspenja“ delo Ticijana ili njegovog učenika a tu je i još šest slika italijanskih majstora. U čuvanom relikvijaru se nalaze relikvije i dragocenosti svetačkih moći među kojima se ističe glava Svetog Vlaha u formi vizantijske krune (12. vek). Prema pročelju katedrale gleda biskupska palata koje nije bila srušena u zemljotresu i sačuvala je svoj izgled.

Sa druge strane Straduna, kod vrata od Pila (perfektno rešena gradska kapija sa pokretnim mostom), nalazi se Velika Onofrijeva česma. Dovođenjem vode u staro gradsko jezgro, Dubrovčani su dobili priliku da vodu zahvataju na ovoj i na maloj Onofrijevoj česmi.

Ne treba zaobići ni pogled sa istočne kapije grada Dubrovnika, koji gleda ka gradskoj luci odakle polaze brodići i čamci prema Lokrumu, ostrvu koje nudi možda najlepše plaže u okolini Dubrovnika.

Nasuprot istočnoj kapiji, na zapadnoj (Vrata od Pila), tj. u blizini zapadne nalazi se tvrđava Lovrijenac, koja je poslužila za kadrove poznatog serijala Game of Thrones. Pružaju se prelepiu pogledi na okolne plaže, grad Dubrovnik, uzvišenje Srđ i kulu Minčeta.

Posle šest sati provedenih u starom gradu, odlučio sam da se popnem na uzvišenje Srđ i Dubrovnik posmatram sa visine. Postoji tri načina da se do Srđa dođe. Prvi je žičarom koja polazi sa Ploča (cena je 90 kuna u jednom smeru – oko 13 EUR), drugi pešaka, a treći je onaj koji sam odabrao – automobilom, preko sela Bosanka.

Parking na Srđu je besplatan, izlazak na vidikovac takođe, a oni sa dubljim džepom mogu da uživaju u internacionalnoj kuhinji u restoranu koji se nalazi pored samog repetitora koji je postavljen na vrhu.

Nastavio sam svoje putovanje dalje ka Hercegovini preko GP Gornji Brgat – Ivanica.


2 thoughts on “Dubrovnik”

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.