Novi Sad, Petrovaradin i Sremski Karlovci

Novi Sad, Petrovaradin i Sremski Karlovci

Pozno jesenji period godine najčešće provodim na planini, jer još uvek nema puno snega, a temperatura je retko u minusu. Ovoga puta, kao plod saradnje sa Ogrankom Srpske akademije nauka i umetnosti u Novom Sadu, vikend u “Srpskoj Atini” proveo sam radno, ali je bilo vremena i za kraći turistički obilazak ovog kraja.

Novi Sad

Novi Sad/Újvidék/Neusatz je već tri veka, koliko postoji pod tim imenima, prostor raznolikog, bogatog kulturnog nasleđa mnogih naroda koji u njemu žive. Materijalna i nematerijalna kulturna baština stvarana u prošlim vekovima osnov je na kome počiva interaktivna mreža naučnih i kulturnih institucija, što Novi Sad danas čini prostorom aktivnog susreta kultura i različitih identiteta. To je grad muzeja, galerija, manifestacija od kojih je muzički festival EXIT stekao internacionalna priznanja i neospornu prepoznatljivost.

Gotovo svaka priča o Novom Sadu počeće pričom o gradnji Petrovaradinske tvrđave – Gibraltara na Dunavu građenog u periodu 1692-1780. U podrgrađu Tvrđave smestio se barokni Gradić, mesto u kome su još vidljivi tragovi istorije. U okolini urbanog gradskog jezgra koje obeležavaju barokne, neorenesansne, klasicističke i bauhaus građevine, su izletišta, očuvani eko sistemi i kompleks pravoslavnih manastira
na prostoru Nacionalnog parka Fruška gora. Salaši, čarde i vinski putevi na obodima Novog Sada posetiocima pružaju mogućnost da dožive svo bogatstvo gastronomije i seoskih običaja.

Novi Sad je grad koji svojim urbanim središtem i ruralnim okruženjem posetiocima nudi agendu neverovatne sadržajnosti. Svaki posetilac prema svom unutrašnjem osećaju za lepo i prijatno, atraktivno i veselo, korisno i pristupačno može stvoriti sopstveni ugođaj upoznajući sve slojeve prošlosti i sadašnjosti Novog Sada.

Vredi pomenuti da se većina kulturno-istorijskih spomenika koje sam obišao nalazi u užem centru grada.

Preporuka za smeštaj u Novom Sadu: Hotel Veliki.

Petrovaradinska tvrđava

Drugog dana posete Vojvodini obilazim sremski deo grada Novog Sada. Iako je dan od jutra sumoran, mračan i kišovit, bila bi greška da se ne posete dva bisera obronaka Fruške gore. Prva znamenitost bila je Petrovaradinska tvrđava.

Na kamenoj steni u podnožju Fruške Gore, na mestu današnje tvrđave od davnina su postojala vojna utvrđenja, a poslednja arheološka istraživanja ukazuju da je istorija ovog lokaliteta duga više od 200 hiljada godina.

Kelti su na ovom mestu boravili između 3. i 4. veka pre nove ere. U rimsko doba, u 1. veku nove ere, između Petrovaradina i današnje Sremske Kamenice postojalo je utvrđenje Cusum. U doba Vizantije na istom mestu postoja je tvrđava Petricon. U 8. veku današnji Petrovaradin je bio u frančkoj državi, a od 9. veka u sastavu srednjevekovne ugarske države. Turci zaposedaju tvrđavu 1526. godine.

Tursko utvrđenje, nakon 160 godina, (1687.) osvojili su austrijanci i carski dvor procenjuje dugu borbu za prevlast u Podunavlju. Austrija 1692. godine započinje podizanje novog fortifikacijskog utvrđenja, danas Petriovaradinske tvrđave.

Gradnja tvrđave trajala je 88 godina, do 1780. godine. Građena je u vreme vladavine austrijskih careva Leopolda I, Josifa I, Karla IV, Marije Terezije i Josifa II, po sistemu građenja markiza Sebastijana Vobana (16533.-1707.), francuskog vojskovođe, arhitekte i pisca. Voban nije imao priliku da poseti gradilište tvrđave. Po ovom sistemu građene su mnoge tvrđave u Evropi, a Petrovaradinska je najveća, prostire se na vise od 110 hektara i naočuvanija je. Posebnost ovog sistema su visoki i strmi bedemi, grudobrani i duboki minirani šančevi, sve opasano vodenim šančevima i kanalima sa pokretnim mostovima, kontrolnim kapijama.

Po jednoj legendi ime Petrovaradin je dobijeno iz više reči – “Petra” na latinskom znači stena, “var” je na mađarskom grad, a “din” na turskom vera, iz čega je izvedeno Petrovaradin, “grad na steni čvrst kao vera”.

Petrovaradinska tvrđava je sredinom 20. veka u potpunosti demilitarizovana, prograšena je istorijskim spomenikom, stavljena je pod zaštitu države i ustupljena za civilnu upotrebu. Na tvrđavi se nalaze Muzej i Arhiv Novog Sada, hoteli i restorani, ateljei i galerije likovnih umetnika, akademija umetnosti, astronomska opservatorija, planetarijum i mnogi drugi sadržaji.

Toranj sa satom je prepoznatljiv znak Petrovaradinske trvrđave i Novog Sada. Prečnih satnih krugova na sve četiri strane baroknog tornja je veći od dva metra, a brojevi su ispisani rimskim brojevima, kao sto je pravilo na hrišćanskim crkvama. Posebnost sata su velika kazaljka koja pokazuje sate, a mala minute, jer su za lađare na Dunavu, smene straže i vojnički red bili značajniji sati, vidljivi iz daleka. Satni mehanizam se svakodnevno i danas navija ručno i zvoni pune sate.

Monumentalnost Tvrđave na steni i Dunav u podnožju doprineli su da mnogi Petrovaradinsku tvrđavu nazivaju “Gibraltar na Dunavu“.

Sremski Karlovci

Put po Vojvodini nastavio sam preko Sremskih Karlovaca. Sremska opština, na istočnim obroncima Fruške gore, sa oko 8.500 stanovnika. Grad-muzej sa prelepim užim gradskim jezgrom, i okolinom koja podseća na delove Toskane, sa vinogradima, starim građevinama, velelepnim manastirima.

U okviru posete Sremskih Karlovaca obišao sam Patrijaršijski dvor, Sabornu crkvu, Karlovačku gimnaziju i česmu “Četiri lava”. Iako sam imao želju i dovoljno vremena da obiđem još neke od brojnih znamenitosti ove prelepe varošice, vremenski uslovi mi nisu išli na ruku, pa sam morao da ostavim nešto za proleće.

Patrijaršijski dvor

Najmonumentalnija građevina XIX veka u Vojvodini. Predstavlja kombinaciju baroknog i pseudorenesansnog stila. U dvoru je smeštena Riznica – muzej Srpske pravoslavne crkve. Danas je Patrijaršijski dvor sedište episkopa sremskog i ima status letnje rezidencije srpskog patrijarha.

Razlog posete Patrijaršijskom dvoru bila je njegova riznica, koja je otvorena za javnost. Neki od predmeta u postavci donešeni su iz razorenih i ugroženih crkava u Bosni i Hrvatskoj. U sedam odaja smeštene su dragocenosti, umetnički materijal, ikone, portreti, različiti predmeti primenjene umetnosti i biblioteka retkih i vrednih rukopisa i stare štampane knjige.

Trinaest portreta episkopa i mitropolita koji su vladali Karlovačkom patrijaršijom, smešteno je u najvećoj odaji Riznice. Zidovi ove odaje specifični su po tapetama koje su pravljene od jagnjeće kože. Takav način oblaganja zidova postoji još samo u španskom gradu Granadi i u jednom engleskom dvorcu. U sredini prostorije nalazi se kaljava peć od svetski poznate Žolnai keramike.

Restaurirani ostaci ikonostasa iz u Drugom svetskom ratu oskrnavljenih manastira Staro i Novo Hopovo, takođe se nalaze u Riznici. Najstarija knjiga u Riznici je „Cvetnik“, napisan u 15. veku. „Cvetnik“ je bio vrsta udžbenika za mlade monahe. Zlatom tkani felon (ogrtač) u kojem je hirotonisan Sveti Petar Cetinjski, prestoni krstovi, zlatni i srebrni putiri, kao i kompozicija „Povorka svetih Srba“, čuvenog ikonopisca Mojsija Subotića, deo su ove Riznice.

Ulaznica košta 100 dinara za sve kategorije posetilaca.

Saborna crkva

Crkva posvećena Sv. Nikoli, podignuta 1762. Ovaj jednobrodni hram jedan je od najlepših primera arhitekture XVIII veka u Vojvodini. Ikonostas se smatra remek-delom srpskog baroknog slikarstva. U oltarskom delu smešten je sveti ćivot sa delom moštiju Sv. Arsenija Sremca, drugog srpskog arhiepiskopa. Crkva je dobila svoj današnji izgled posle rekonstrukcije 1909./1910. godine.

Karlovačka gimnazija

Najstarija srpska gimnazija osnovana 1791. Sadašnja zgrada je podignuta 1891. godine kao zadužbina srpskog patrijarha Germana Anđelića i njegovog brata Stevana. Danas Karlovačka gimnazija predstavlja filološku gimnaziju u kojoj se izučavaju savremeni i klasični jezici.

Česma “Četiri lava”

Podignuta 1799. godine u čast završetka prvog karlovačkog vodovoda. Česmu je obnovio prof. dr Miodrag Radulovački, nekadašnji đak Karlovačke gimnazije, oktobra 2007. godine. Legenda govori da svako ko popije vodu sa ove česme, jednog dana će se vratiti u Sremske Karlovce.


Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena.