Trebinje

Trebinje

Prelaskom GP Gornji Brgat – Ivanica izlazim iz Dalmacije i krećem zaleđem plodne Hercegovine. Prvi grad na koji nailazim je Trebinje, u kome se ne nalazim prvi put.

Trebinje je grad koji važi za “grad sunca i platana”. Smešten je na krajnjem jugu Hercegovine, na samo 25 km od Dubrovnika i 28 km od Herceg Novog. Bogato kulturno-istorijsko nasleđe, klima i povoljan geografski položaj, značajno su uticali da u projekciji budućnosti razvoja Trebinja turizam zauzme posebno strateško mesto. Naročitu pažnju brojnih turista, osim gradskog jezgra izgrađenog u mediteranskom stilu, privlači i specifičan botanički i ugostiteljski kompleks od šesnaest stogodišnjih platana – letnju baštu, jedinstvenu na prostoru čitave bivše Jugoslavije. Tu je i vojno utvrđenje s početka 18. veka, današnji Stari grad, ili Kastel, sa svojim uskim uličicama, voltovima, kapijama i starinskim kamenim zdanjima, Osman-pašinom džamijom, Muzejom Hercegovine, brojnim kafićima, restoranima i buticima.

Istorija Trebinja

Prvi put Trebinje se spominje u X veku kod Konstantina Porfirogenita, pod nazivom Tribunija. U to doba Trebinje se nalazilo na karavanskom putu koji je vodio iz Kotora i Dubrovnika prema Bosni, Srbiji i Crnoj Gori. Najstariji materijalni dokaz sa natpisom “Trebinje” uklesan je nadgrobnoj ploči župana Grda iz druge polovine XII veka pronađenoj u Trebinjskom naselju Police.

Prve urbane konture grad poprima u srednjem veku. Najpre se nalazi u sklopu nekadašnje vizantijske arhontije, a potom je, sve do XIV veka, centar države Travunije koja je bila u sastavu države Nemanjića. Početkom nove ere i tokom srednjeg veka trebinjski kraj se razvija pod snažnim uticajem Vizantije, da bi u XV veku, nakon duge državne samostalnosti, pao pod viševekovnu upravu Osmanskog, a zatim do 1918. godine Austrougarskog carstva. U srednjem veku, nepunih 200 godina, Trebinje je pod vlašću Nemanjića, a zatim je pod upravom Tvrtka Kotromanića. Od 1377. do pada pod tursku vlast (1466. godine) Trebinje je bilo u sklopu bosanske banovine kojom su vladali Kosače. Od 1466. pa do 1878. godine ono je pod turskom vlašću.

Svaka od ovih epoha i vladara u njima ostavljala je trag i dala pečat ovdašnjoj kulturi, duhovnoj i materijalnoj.

Obilazak Trebinja

Hercegovačka Gračanica

Prva znamenitost koju sam posetio u Trebinju nalazi se na obližnjem uzvišenju zvanom Crkvine. To je crkva Hercegovačka Gračanica.

Hercegovačka Gračanica je izgrađena kao ispunjenje želje čuvenog srpskog pesnika Jovana Dučića izražene u njegovom testamentu. Želeo je da bude sahranjen na jednom od brda koja okružuju Trebinje u crkvi nalik “onoj na Kosovu”, misleći na Kosovsku Gračanicu, najpoznatiju zadužbinu kralja Milutina iz 1321. godine.

Hercegovačka Gračanica nije identična onoj na Kosovu. Naime, manja je za jedan nivo, a i unutrašnjost ima određene razlike. Crkva je izgrađena u vizantijskom stilu i živopisana je tzv. “secco” tehnikom (suva tehnika oslikavanja) pod snažnim uticajem poznatog grčkog ikonopisca Stamatisa Sklirisa.

Unutar crkve se nalazi 16 stubova od kojih je 15 četvrtastog preseka, dok je jedan zaobljen i ima poseban značaj i simboliku. U njegovom podnožju se nalazi kamen donesen iz Kosovske Gračanice koji ima simboliku “kamena sa ognjišta” kojim se prenosi duh “starog doma” u “novi dom”.

Pod Herecgovačke Gračanice je mozaik replika iz Prizrenskog manastira Svetih Arhanđela (Metohija), zadužbine cara Dušana i takođe ima snažnu simboliku. Na samom ulazu u crkvu je predstavljena aždaja koja personifikuje đavola tako da posjetioci ulaskom u crkvu gaze na “nečastivog” i tako ga se odriču.

Ikonostas je verna kopija ikonostasa iz manastira Hilandar na Svetoj Gori. Rađen je u manastiru Tvrdoš.

Trebinjski stari grad

Sa uzvišenja Crkvine pruža se pogled na celo Trebinje, a najveću pažnju svakako privlači stari grad. Nalazim parking u centru Trebinja (prvi sat besplatan, svaki sledeći 1,5 BAM) i krećem u obilazak grada.

Hotel “Platani” u centru Trebinja

Trebinjski Stari grad je nastao kao potreba Turaka da organizuju svoje posede u Hercegovini usled velikih promena (Padom Novog i Risna u Mletačke ruke) nastalih u doba ratova sa Svetom ligom (1683-1699).

Grad je sagrađen na desnoj obali Trebišnjice iznad najdubljeg mjesta u reci, tzv. Ban-vira, koji nosi naziv po legendi o banu koji se utopio u viru.

Najveće zasluge za razvoj grada kao tvrđave nosi Osman-paša, osnivač porodice Resulbegović. On, 1714. godine započinje radove na gradu koje nakratko prekida rat sa Venecijom. Dovodi majstore iz Dubrovnika i radnu snagu iz okolnih mjesta (Ljubinje, Cernica, Nikšić). Naredne godine oko grada je iskopan kanal koji je povezan sa Trebišnjicom. U njegovo vreme sagrađene su “Sultan-Ahmedova” i “Osman-pašina” džamija, te “sahat-kula” koja i danas uspešno prkosi zubu vremena.

Stari grad “Kastel” je u početku imao oblik trougla koji je vremenom zaobljen, a svoju konačnu fizionomiju sa kulama, hendekom i bedemima dobio je u prve četiri decenije XVIII veka.

Pred ulaznom kapijom (današnji tunel) na zidinama se nalazio pokretni most koji je vodio preko kanala, kasnije zatrpanog zbog opasnosti od epidemije zarazne bolesti.

Nedaleko od starog grada nalazi se gradsko šetalište, spomenik Njegošu i Jovanu Dučiću.

Saborni Hram Preobraženja Gospodnjeg

Hram Svetog Preobraženja Gospodnjeg smešten u parku Jovana Dučića predstavlja monumentalnu građevinu, arhitektonsku mešavinu više stilova gde dominira romanski, odnosno gotski nad vitzantijskim. Njegova gradnja započeta je 1888. i trajala je do 1908. godine. Uporedo sa gradnjom crkve, građena je i zgrada škole, koja je danas preuređena u eparhijski dom.

Hram je kroz svoje postojanje doživeo velike časti, a jedan od najznačajnijih događaja je prolazak litije sa moštima Svetog Vasilija Ostroškog 1996. godine, čija se mitra (kapa) i danas čuva u Trebinjskom hramu.

Hram krasi i prelepo uređeno dvorište sa spomenikom podignutim u čast patrijarha srpskog G.G. Pavla.

Posle prijatnog obilaska grada i odmora u starom gradskom jezgru, nastavio sam putovanje Popovim poljem do nekih od najsvetlijih svetinja ovog dela Hercegovine.


1 thought on “Trebinje”

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *