Kruševo

Kruševo

Poslednja tačka putovanja kroz Severnu Makedoniju bila je poseta Kruševu. Grad se nalazi u Pelagoniji, u centralnom delu zemlje. Kruševo je poznato po nizu posebnosti. Prvo, to je najviši grad u Severnoj Makedoniji, na približno 1200 m nadmorske visine. Drugo, grad je središte Cincara ili makedonskih Vlaha. Pored toga, grad je istorijski poznat po tzv. „Kruševskoj republici“, veoma važnoj za istoriju pravoslavnog življa na tlu Severne Makedonije. Grad je danas poznat i po svojoj tradicionalnoj arhitekturi.

Spomenik “Ilinden” (“Makedonijum”)

Spomenik Ilinden, poznat i pod imenom Makedonijum, je monumentalno zdanje u Kruševu. Svečano je otvoren 2. avgusta 1974. godine, na 30. godišnjicu Drugog zasedanja ASNOM-a i 71. godišnjicu Ilindanskog ustanka. Autori spomenika su vajar Jordan Grabuloski, arhitekta Iskra Grabuloska i slikar Borko Lazeski. Posvećen je svim borcima i revolucionarima Ilindanskog ustanka 1903. godine, kao i borcima – partizanima NOB Makedonije od 1941. do 1944. godine.

Spomenik se prostire na 12 hektara, a ima oblik okrugle kupole sa ovalnim prozorima. Gornji prozori su izrađeni od vitraža. Unutar kupole nalazi se grob Nikole Kareva, predsednika Kruševske republike, i bista pevača Toše Proeskog. Pogled iz unutrašnjosti kupole puca sa četiri prozora od kojih je svaki gleda prema jednoj strani sveta, odnosno lokaciji povezanoj sa događajima Ilindanske epopeje: spomenik „Sliva“, „Mečkin kamen“ i Pelagonija.

Spomen-kompleks osim centralnog spomenika čine i plato sa skulpturama „Raskinuti lanci“, koje simbolišu slobodu izborenu u oslobodilačkim ratovima; na plato se nadovezuje kripta sa ispisanim najznačajnijim imenima i događajima vezanima uz period pre, za vreme i posle Ilindanskog ustanka; u produžetku nakon kripte dolazi se do amfiteatra ukrašenog raznobojnim mozaicima pred kojim se prostire pogled na „Makedonijum“.

Spomen kuća “Todor Proeski”

Nedaleko od Makedonijuma nalazi se spomen kuća tragično nastradalog pevača, Todora Proeskog. Građena je tri godine i otvorena je za javnost od 25. aprila 2011.

Objekat je izgrađen u obliku krsta i prostire se na 870 kvadratnih metara. Od građevinskih elemenata prevladjuju staklo, beton i voda koji nose simboliku povezanu s Tošetom. Beton kao nešto večno poput njegovih dela, staklo kao nešto čisto i izdržljivo, a okolo muzeja ide prostor, odnosno voda kao nešto čisto i lepo, kao element života.

U spomen kuči se nalazi veliki broj fotografija i oko 350 eksponata, koje je donirala njegova porodica i koji materijalizuju čitavo životno doba Tošeta Proeskog. Čitav njegov život je hronološki prikazan u memoriji. Od detinjstva do tinejdžerskih dana i perioda kada je postao zvezda. Posebnost čine dve voštane figure u prirodnoj veličini. Jedna ga prikazuje kako drži mikrofon u ruci, a druga kako sedi kraj klavijatura.

​​Prvi sprat prati Tošetovo detinjstvo. Tošetova povojnica u kojoj ga je majka iznela iz porodilišta, njegova prva benkica, prve čarape, džemperić, košuljica… I tako redom. Toše Proeski od rođenja do poslednjeg intervjua za Kanal 5 skopske televizije. Gostovanja, priznanja, predmeti njegovih hobija, motori, odbojkaške lopte, dresovi, kimona za džudo…

Tamo je i Tošetov muzički studio, prenet iz stana u Skoplju, s LCD ekranima gde se mogu slušati njegove pesme na srpskom, makedonskom i engleskom jeziku i gledati spotovi.

Može se videti njegova odeća s nastupa, rekviziti, izdanja diskografskih kuća, tekstovi iz novina, intervjui, predmeti poput sunčanih naočara koje je rietko skidao, kućnih papuča, i omiljenog parfema, mobilnih telefona pa sve do prve gitare koju su mu poklonili roditelji, ploče Elvisa Prislija, motora i bicikla. Među eksponatima iz Tošetovog privatnog života su i električna gitara i bokserske rukavice koje su bile u automobilu tog kobnog dana.

U centru spomen kuće nalazi se molitvenička lokacija sa verskim objektima koji su bili u Tošetovom vlasništvu, njegove brojanice koje je nosio, ikone i priznanja od crkve koju je mnogo poštovao, kao i napisane njegove misli i životne filozofije. Jedan od njegovih omiljenih automobila prikazan je u dvorištu, “Volksvagen Beetle”, a ambijent sa amfiteatrom je namenjen posetiocima za odmor. Oni takodje mogu i pisati poruke na zidu za svog idola.

Do drugog sprata vodi uvijeni hodnik kojeg na zidu prate legendarne Tošetove reči “Ve Sakam Site” (“Sve vas volim”) kojima je počinjao i završavao svoje nastupe, ispisane na 103 svetska jezika. Posetioci mogu videti Tošetove albume, nagrade i priznanja, poklone fanova, prikaz zvezde koju su mu fanovi zakupili i nazvali je po njemu, knjigu žalosti u koju se upisao celi politički vrh Makedonije, medijske i javne osobe iz svih branši, zastavu kojom je bio prekriven njegov sanduk.

Spomen kuća Tošeta Proeskog u Kruševu proglašena je za najbolje arhitektonsko delo u 2011. godini na Međunarodnom festivalu arhitekture u Barseloni.

Kompletan tekst sa putovanja: Tri visokogorske akcije u inostranstvu


Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *