NP Durmitor – Veliki Durmitorski krug

NP Durmitor – Veliki Durmitorski krug

U ponovnom obilasku bivše domovine, pre susreta sa Jadranskim morem, odlučio sam da obiđem Nacionalni park Durmitor. Prvi put sam ga posetio 2017. godine na biciklističkom maratonu “Bratstvo i jedinstvo”, a sada je došao red na nešto duže i detaljnije upoznavanje.

Postoje različita objašnjenja kako je nastao naziv Durmitor. Nejasno je da li je ime izvedeno iz keltskog „dru-mi-tore“, što znači „voda sa planine“, ili pak potiče od latinske riječi „dormire“, što se može prevesti kao „planina na kojoj bogovi spavaju“.

Ko god je imao prilike da makar jednom poseti Durmitor, ostao je bez daha gledajući u nepregledna prostranstva kojima dominiraju vrhovi preko 2000 mnv i čak 18 ledničkih jezera! Najbolji način da se za kratko vreme upozna veliki deo lepota ove planine jeste da se pređe tzv. “Veliki durmitorski krug”, dužine oko 80 kilometara. Za prolazak celog kruga, zajedno sa deturom ka Crnom jezeru, potrebno je izdvojiti oko 5 sati.

Veliki durmitorski krug

Početak velikog durmitorskog kruga je u Žabljaku. Nalazi se na 1.456 mnv i time je gradsko naselje na najvišoj nadmorskoj visini u jugoistočnoj Evropi. Gradsko jezgro ima nešto manje od 2.000, a opština oko 3.500 stanovnika. Po predanju, Iliri i Kelti su nekada živeli na ovom području. Kasnije su došli Rimljani i Sloveni. U XV veku kraj su osvojili Turci. Tek 1878. godine Žabljak i durmitorski kraj su postali deo Crne Gore.

Crno jezero

Put me od Žabljaka vodi ka Crnom jezeru. Staza od parkinga do jezera duga je oko 900 metara i prelazi se za nekoliko minuta laganog hoda. To je ledničko jezero, smešteno na visini od 1416 mnv.

Crno jezero leži u podnožju vrha Međed i ima površinu od 0.515 km². Jezero se sastoji od dva manja jezera, Velikog i Malog crnog jezera. Ova dva jezera su povezana uskim tokom i tako čine dve zasebne vodene celine.

Veliko jezero ima površinu od 0,338 km², najveću dubinu od 24,5 m, maksimalnu dužinu od 855 m i maksimalnu širinu od 615 m.
Malo jezero ima površinu od 0,177 km², najveću dubinu od 49,1 m, maksimalnu dužinu od 605 m i maksimalnu širinu od oko 400 m.
Najveća dužina celog Crnog jezera je 1155 m. Malo jezero zapravo ima veću zapreminu od Velikog, zbog veće dubine.

Po postanku je poligenetsko. Nastalo je u pleistocenu delovanjem lednika u ranije stvorenoj vrtači (Malo jezero) i prostranoj uvali (Veliko jezero) formirane kraškom erozijom. Vodu dobija od jakog vrela Čelina, više manjih vrela po dnu jezera i najviše od Mlinskog potoka, koji izvre ispod Zmijinjeg jezera. Ostali potoci nemaju ime, pošto se pojavljuju periodično, kada se topi sneg sa Durmitora. Nivo jezera se godišnje menja do 5 m. Za visokog vodostaja voda iz jezera otiče kao Žabljačka reka i uliva se u ponore kod Žabljaka. Pri suši nivo Malog jezera se više spusti pa jezerouzina postaje vodopad.

Utvrđene su hidrološke veze između ponora u Žabljaku i vrela u dolini Tara, te Malog jezera i vrela u dolini Komarnice.

Temperatura vode u Crnom jezeru leti je niža od temperature vazduha za 4°C, a zimi je zaleđeno približno 70 dana. Crno jezero je okruženo gustom četinarskom šumom.

Kanjon reke Tare

Po povratku sa Crnog jezera u Žabljak pratim turističku signalizaciju “Panoramski putevi Crne Gore 2” koja me vodi do vidikovca na veličanstveni kanjon reke Tare.

Reka Tara urezala je u Zemljinu koru jedan od najvećih, najdubljih i najlepših kanjona na svetu. Najduža je reka u Crnoj Gori, a nastala je od dve reke – Opasnice i Veruše. Hranjena je otopljenim snegovima i sezonskim kišama. Samo izvorište tirkizne boje koje oduzima dah nalazi se ispod planinskog venca Komova.

Tara dobija veliki deo voda od svojih brojnih pritoka. Najznačajnije su Ljutica i Sušica sa leve, a Vaskovačka reka i Draga sa desne strane. Kanjon reke Tare sa ponosom nosi titulu najdubljeg evropskog kanjona, pobedivši veličanstveni klanac Vikos u Grčkoj za čitavih hiljadu stopa u najdubljim delovima! Visinska razlika između oboda i dna kanjona iznosi do 1.300 m. Zbog njene kristalno čiste vode ova reka se još naziva i „suzom Evrope“.

Jedinstvena priroda ovog područja je posebno blago koje čuva kanjon Tare. Na obodima reke nalazi se veliki broj endemičnih i reliktnih vrsta biljaka. Posebno  impresivni su crni borovi u rezervatu Crna poda koji su visoki do 50 m i stari preko 400 godina. U stenama i šumama duž reke nastanjeno je 130 vrsta ptica. Od 1977. godine kanjon Tare je deo UNESCO programa „Čovek i biosfera“. Ovom rekom su, 1932. godine, po prvi put plovili  kanui od izvorišta do ušća rijeke Pive. Danas je rafting tura Tarom jedna od najpopularnijih aktivnosti za turiste koji dolaze iz celog sveta.

Vidikovac na kanjon lepo je obeležen turističkom signalizacijom, a pored postavljenih klupa na vidikovcu postoji manje proširenje za parkiranje vozila.

Mala Crna Gora

Panoramski put prolazi dalje ispod Velikog Štuoca, samom ivicom kanjona Tare. Ruta dalje vodi krivudavim putem kroz šume. Na oštrom zavoju na kraju stiže se do sela Mala Crna Gora. Ime Mala Crna Gora potiče iz vremena turske vladavine i tada nije imalo nikakve veze sa imenom zemlje. Zvaničan naziv utvrđen je tek od 1950. godine. Od te godine selo pripada opštini Žabljak i tek tada je imenu dodata reč „Mala“.

Mala Crna Gora je poznata po tome da su zimi putevi ka selu neprohodni, čime su stanovnici sela mesecima odsečeni od ostatka zemlje. Neretko se desi da u ovom kraju padne sneg visine i 2 m, a zbog jakog vetra formiraju se nameti i do 10 m visine. Sada u ovom selu tokom cele godine živi samo 14 stanovnika. Ljudi u selu isključivo žive od stočarstva.

Nakon što sam prošao selo, koje je u samom centru durmitoskog masiva, put počinje da naglo gubi visinu, sužava se, i prolazi kroz svojevrsni kanjon reke Sušice (1180mnv).

Kanjon je prohodan samo u letnjim mesecima, pošto tokom zime ova rečica obrazuje istoimeno, Sušićko jezero, a nameti snega su toliko visoki da bageri tuda i ne prolaze. U kanjonu se nalazi i planinarski dom, kao i naplatni punkt NP Durmitora, gde uvek radi po jedan rendžer. Imao sam priliku da se sa jednim od njih susretnem i obavim prijatan razgovor, uz neozbežnu proveru ulaznice.

Kanjon reke Sušice

Kanjon reke Sušice nalazi se na zapadnim obroncima planine Durmitor. Jedan je od četiri impresivna kanjona koji okružuju ovu planinu. (kanjon Tare, kanjon Komarnice, kanjon Pive i Kanjon Sušice). Kanjon Sušice je dug 14 km. Sušica izvire na oko 1300 m /nm. a uliva se u Taru na 512 m/nm.

Reka Sušica je nestalna i jednim delom svog toka je ponornica. Do svog ušća u Taru nekoliko puta uvire i gubi se u podzemlju. Kažu da je Sušica nekada imala konstantan tok a da je počela da ponire u jednom momentu kada su naišle neke ogromne poplave koje su probile u ponore.

Na dnu kanjona nalazi se jedinstvena pojava – nestvarno Sušičko jezero koje je takođe periodičnog karaktera. U doba vodostaja, kada se tope snegovi sa okolnih planina jezero je napunjeno vodom a kasnije, leti, presuši i pretvara se u neverovatno lepu dolinu, livadu sa najfinijom engleskom travom. Neopisiv doživljaj je posmatranje jezera iz ptičije perspektive tj. sa litica kanjona. Blagi vetar naizmeničnog pravca talasa travu kojom je prekriveno dno tako da menja boju. Kada dune u jednu stranu boja trave je jarko zelena a kada okrene na drugu boja prelazi u smaragdnozelenu. Ova čarolija dešava se u talasima tako da niste sigurni da li je dole uzburkana voda ili trava. Prizor je zaista vrlo interesantan.

Put me dalje vodi kroz gusti šumu sve do pivske strane Durmitora, do sela Trsa. Selo je prepoznatljivo po znatnom broju smeštajnih kapaciteta i ugostiteljskih objekata. Ovde zatičem veliki broj turista, ali se ne zadržavam već vozim dalje ka prevoju Sedlo, do kog me vodi možda i najinteresantniji deo puta.

Prutaš

Pružaju se prelepi vidici, u jednom trenutku čudesni Maglić izvire iza vrhova Durmitora. Put je vijugav, uzan, ali svaka krivina, svaki metar puta otkriva nove panorame. Dolazim do Todorovog Dola, odakle se pogled pruža ka jednom od najinteresantnijih vrhova Durmitora – Prutašu.

Prutaš je izuzetan vrh, ne samo u poređenju sa susednim vrhovima na Durmitoru, već i šire, na teritoriji Crne Gore. Krase ga blage linije grebena, zelene planinske strane, čudesni kosi slojevi „Prutovi“ po kojima je dobio ime, litice vertikalno uzdignutih slojeva, ali i tipične stene. Njegov izdanak na severnoj strani, Gruda (2.302 m ) privukao je pre sedamdeset godina prve alpiniste na Durmitor. Njegova kaskadna severna stena dopire do dna početnog dela kanjona Sušice. Pored ovih drugih odlika, Prutaš je najvredniji vidikovac na veličanstvenu lučnu barijeru škrčkog ledničkog cirka. Ako neki vrh na dinarskim planinama može biti sinonim prijatnog uspona i uživanja u čarobnoj visokogorskoj sredini, onda je to svakako Prutaš.

Sedlo

Na delu puta između vidikovaca na Prutaš i Sedlo primetna je velika gužva, jer su ova dva vidikovca najpoznatija, a ujedno i najbliža magistralnom putu Žabljak – Šavnik – Nikšić. Sedlo je drugi po visini prevoj na ruti Velikog Durmitorskog prstena, a istovremeno je i polazište za planinare koji penju vrhove ove planinske lepotice.

Od Sedla se nakon nekoliko kilometara vožnje uzanim vijugavim putem silazi na magistralu prema Šavniku i Nikšiću, kojom sam se vozio sve do Boke kotorske, gde sam prenoćio.


Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *